Türkiye’nin birinci nükleer santrali olan Akkuyu’da işler durma noktasına geldi. Siemens Energy’nin, Rusya’ya yönelik yaptırımlar nedeniyle birtakım kıymetli kesimlerin ihracatını durdurması, teknik gecikmelere yol açtı. Ancak İngiltere merkezli haber ajansı Reuters’a nazaran asıl kriz, finansmanda. Haber ajansının savına nazaran, Rosatom’un projeye aktarması beklenen 7 milyar dolarlık fon hâlâ gelmedi. Üç reaktörün inşaatı süreksiz olarak askıya alındı.
Akkuyu’daki bu yavaşlamanın gerisinde, diplomatik bir tansiyon olduğu konuşuluyor. Türkiye’nin Sinop’ta inşa etmeyi planladığı ikinci nükleer santral için Güney Kore ve Çin firmalarıyla masaya oturması, Moskova’yı rahatsız etti. Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, daha evvel Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Sinop projesini de kendilerine vermek istediğini söylemişti. Lakin Ankara, alternatiflerle görüşmeye devam ediyor.
FİDAN DEVREDE
Bu tansiyonun gölgesinde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçen hafta Moskova’ya giderek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le bir ortaya geldi. Reuters’ın geçtiği habere nazaran Fidan, görüşmede Akkuyu’daki problemlerin tahlili için takviye istedi. Tıpkı basın toplantısında Fidan, Putin’den Gazprom ile BOTAŞ ortasında süren müzakerelere de dayanak vermesini talep etti.
BOTAŞ’ın Rusya’ya olan doğal gaz borcunun yaklaşık 27 milyar dolara ulaştığı sav ediliyor. Ankara bu borcun yapılandırılması için Moskova’yla görüşmelerini sürdürüyor. Akkuyu’daki gecikme ve Sinop’un kime verileceği tartışması, Türkiye-Rusya güç ilgilerinde yeni bir pazarlık sürecini işaret ediyor.
Japonya istiyordu vazgeçti
Bugün Çin, Kore ve Rusya ile görüşüldüğü argüman edilen Sinop Nükleer Güç Santrali için birinci olarak Japonya ile görüşülmüştü. Japonya’nın liderliğinde kamu ve özel kurumların oluşturduğu Japon-Fransız konsorsiyumu tarafından üstlenilen nükleer güç santrali projesinden Japon tarafı maliyet artışı nedeniyle vazgeçti.
20 milyar $’lık proje bitmiyor
Santral çalışmaları 15 yıl evvel başladı. 2010’da Rusya-Türkiye ortasında birinci imzalar atıldı. Çalışmalar 2013’te başladı. 2023’te bitmesi planlanıyordu. Fakat 2025’e gelindiğinde sadece 1’inci ünitenin inşaatı tamamlanabildi. 20 milyar dolarlık proje, çoğunluğu Rus sermayeli olan Akkuyu Nükleer AŞ tarafından yürütülüyor.
Gecikmede ambargo da etkili
Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte Avrupa’nın Rusya’ya ambargo uygulaması da projeyi olumsuz etkiledi. Gecikmeden Alman sanayi devi Siemens sorumlu tutuldu. Siemens, 2024’te yaptığı açıklamada gerekli ihracat ve gümrük müsaadelerinin verilmediğini kaydetti ve federal hükümete işaret etti.
Fiyatlar ortalamanın 2-3 katı
Akkuyu Santrali Rusya’nın Türkiye’deki birinci yap-işlet-devret projesi olacak. Türkiye, üretilen enerjiyi 15 yıl boyunca Akkuyu Nükleer AŞ’den satın alacak. Türkiye, güç karşılığında Rosatom’a 15 yıl boyunca kilowatt saat başına 12.35 sent ödeyecek. Kimi analistler bunun dünya ortalamasının 2-3 kat üzerinde olduğunu vurguluyor.
Kaynak: Sözcü
